İnşaat mühendisi Sidar Karahan, aile evi yapmak için satın aldığı 600 yıllık Papazın Evi’ni, zamanla butik otel ve restoran olarak turizme kazandırdı. Restorasyon sırasında ortaya çıkan yaklaşık 120 metrelik gizli tünel ise tesisi adeta bir müze otele dönüştürdü. Karahan şimdi bu tarihi geçidin turizme kazandırılarak ziyaretçilere yeraltında gizemli bir yolculuk yaşatılmasını istiyor.
Şanlıurfa’nın tarihi sokaklarında bazen bir kapının ardında,
bazen de taş duvarların altında geçmişin izleri saklı. İnşaat mühendisi Sidar
Karahan’ın turizm serüveni de tam böyle bir sürprizle başlamış. Çeşitli sivil
toplum kuruluşlarında yöneticilik yapan Karahan, turizme girmeyi başlangıçta
hiç düşünmemiş. Yaklaşık 600 yıllık geçmişi bulunan ve halk arasında 'Papazın
Evi' olarak bilinen tarihi yapıyı, ailesiyle yaşamak amacıyla satın almış.
Ancak restorasyon çalışmaları sırasında karşılaştığı sürprizler, bu evi
bambaşka bir projeye dönüştürmüş.
Önce çevresindeki üç tarihi konağı da satın alan Karahan,
Reji Rönesans markası altında tarihi mimarinin özgün dokusunu koruyarak bölgeye
yeni bir turizm değeri kazandırmış. 2023 yılında kapılarını açan 11 odalı Reji
1572 Butik Otel, bugün konaklamanın yanı sıra kafe,restoran ve haftanın üç günü
canlı müzik eşliğinde akşam yemeği hizmeti de veriyor.
Restorasyondan çıkan 120 metrelik gizem!
Reji 1572'nin en dikkat çekici özelliği ise restorasyon
sırasında tesadüfen keşfedilen gizli tünel. Karahan, evin eski banyosunda
bulunan taş bir kurnayı kaldırdıklarında karşılarına çıkan lenf odası denen kapı
ve pencere üzerine konulan taşın, kendilerini tarihin derinliklerine götürecek
bir keşfin başlangıcı olduğunu anlatıyor.
Karahan'ın verdiği bilgiye göre, kurnanın altında bulunan yaklaşık
1,5 metrelik taşın koruma kuruluna bildirilmesi üzerine yapılan inceleme ve
kazılarda, bir insanın rahatlıkla yürüyebileceği gizli bir geçit ortaya
çıkarılmış. Araştırmalar sonucunda bu geçidin, 1861 yılında inşa edilen Aziz
Petrus ve Aziz Paulus Kilisesi'ne, diğer adıyla Reji Kilisesi'ne uzandığı
tahmin edilmiş. Günümüzde Vali Kemalettin Gazezoğlu Kültür Merkezi olarak
kullanılan tarihi kiliseye ulaşan tünelin yaklaşık 120 metre uzunluğunda olduğu
düşünülüyor.
Karahan, keşfin hikâyesini şöyle anlatıyor: “Restorasyonuna
başladığımız evde eskiden bir papaz yaşıyormuş. Banyo olarak kullanılan kurnayı
kaldırdığımızda lenf odası denen kapı ve pencere üzerine konulan bir taşla karşılaştık.
Koruma kuruluna haber verdik. Yapılan incelemelerde, yaklaşık bir metre kazının
ardından bir insanın rahatlıkla yürüyebileceği gizli bir tünel ortaya çıktı.
Bunun, papazın evinden dışarı çıkmadan güvenli şekilde kiliseye ulaşmasını
sağlayan bir geçit olduğunu tahmin ediyoruz.”
Turizm Bakanlığı yetkilileriyle yapılan görüşmelerin
ardından tünelin bulunan bölümü koruma altına alınmış ve ziyarete açılmış.
Böylece Reji 1572, konuklarına yalnızca tarihi bir konakta konaklama değil,
geçmişin izlerini keşfetme fırsatı da sunan bir 'müze otel' kimliği kazanmış.
Şanlıurfa turizmine yeraltı rotası önerisi
Karahan'ın hayali, keşfedilen tünel bölümünü korumakla
sınırlı değil. Yaklaşık 120 metrelik geçidin tamamının bilimsel çalışmalarla
ortaya çıkarılarak turistik bir yeraltı rotasına dönüştürülmesini istiyor.
“Bu pekâlâ yapılabilir. Ancak bilimsel yöntemlerle
araştırılması gerekiyor. Bizim açtığımız bölümden yol aşağıya doğru devam
ediyor. Tünelin turistik bir güzergâh olarak düzenlenmesi için çok büyük
harcamalara ihtiyaç duyulacağını da sanmıyorum. Böyle bir proje hayata
geçirilirse Şanlıurfa'nın zengin turizm potansiyeline yeni bir değer eklenir.
Gelen ziyaretçilere yeraltında gizli bir tünelde yürüme deneyimi
yaşatılabilir.”
Karahan'ın Şanlıurfa turizmi için başka önerileri de var.
Ona göre kentin en önemli turizm hazinelerinden biri olan Kaleiçi ve suriçi
bölgesi, hak ettiği değeri henüz tam anlamıyla bulabilmiş değil.
Göbeklitepe başta olmak üzere insanlık tarihine ışık tutan
zenginlikleriyle öne çıkan Şanlıurfa'nın, farklı medeniyetlerin ve inançların
izlerini taşıyan tarihi merkezi de başlı başına bir turizm destinasyonu olmayı
hak ediyor.
Karahan, suriçinin yerel mimariye uygun taşlarla
çevrelenerek bütüncül bir turizm bölgesine dönüştürülmesini öneriyor. Tarihi
dokuyla uyumlu tabelalar, yöresel yemeklerin sunulduğu işletmeler ve otantik
alışveriş noktalarıyla bölgenin yeniden düzenlenebileceğini düşünüyor.
Görüntüyü bozan yapıların kaldırılması, korunması gereken
binaların ise bölge mimarisine uygun hale getirilmesi gerektiğini savunan
Karahan, tarihi alanın araç trafiğine kapatılmasını ve motosikletlerin
yarattığı hareketliliğin de önüne geçilmesini istiyor.
Ona göre Şanlıurfa, tarihi merkezini doğru değerlendirip
dünyaya daha iyi tanıtarak kültür turizminden aldığı payı önemli ölçüde
artırabilir.
Üçüncü konak için yeni proje yolda
Karahan'ın tarihi yapıları turizme kazandırma heyecanı da
devam ediyor. Reji 1572'nin bulunduğu Mahkeme Sokağı'nın üç köşesinde de yer
almak isteyen Karahan, Osmanlı döneminde bir kadının görev yaptığı mahkeme
binası olarak kullanılan tarihi yapıyı da satın almış.
Yeni yatırımın restoran mı yoksa butik otel olarak mı
değerlendirileceği henüz netleşmiş değil. Karahan, bu kararı mevcut
işletmelerinden edindikleri deneyim ve misafirlerden aldıkları geri bildirimler
doğrultusunda vereceklerini söylüyor.
Mardin'den esinlendi, avluya Hayat Şelalesi yaptı
Reji 1572'nin bir başka dikkat çekici özelliği ise
avlusundaki su düzenlemesi. Karahan, bu tasarımı oluştururken Mardin'deki
tarihi Kasımiye Medresesi'nin avlusunda bulunan ve halk arasında Hayat Çeşmesi
ya da Hayat Havuzu olarak bilinen sistemden esinlenmiş.
Kasımiye Medresesi'ndeki su sistemi, tasavvufi anlayışta
insan hayatının doğumdan ölüme uzanan yolculuğunu simgeliyor. Karahan da bu
anlamlı tasarımdan hareketle otelin avlusunda kendine özgü bir havuz ve su
düzenlemesi oluşturmuş.
Böylece Reji 1572, taş duvarlarının ardında sakladığı tarih,
gizli tüneli, yöresel dokusu ve avlusundaki suyun huzur veren sesiyle
Şanlıurfa'nın geçmişini bugüne taşıyan özel mekânlardan biri olarak öne
çıkıyor. (Kerem Köfteoğlu)
